چاپ نیازمندی های کرمان شهر در پانزده هزار نسخه همرا با نمایش در سایت کرمان شهر و کرمان شهر آنلاین

آگهی های خود را با یک تماس در نیازمندی های کرمان شهر چاپ کنید 09140602416
03432266062

شماره: 631 تاریخ: 1397/04/12 صفحه: 10
گفت‌وگو با مهندس اسماعیلیان، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان
ایمنی، سرمایه‌گذاری پرسود
بسیاری از ساختمان ‌هایی که امروزه در آن زندگی می‌کنیم، فاقد امنیت و ایمنی کافی هستند؛ در نتیجه بسیاری از مردم به طور مداوم احساس ناامنی در خانه را تجربه می‌کنند. ایمنی ساختمان همیشه مهم‌ترین بخش ساخت و سازها بوده و استفاده از بهترین تجهیزات و بالاترین سطح دانش در این زمینه می‌تواند جان هزاران و حتی میلیون‌ها نفر را نجات دهد. تنها حوادث غیرمترقبه مانند زلزله، سیل، طوفان و… نیست؛ که می‌تواند ایمنی ساختمان و اعضای خانواده‌ی ما را به خطر بیاندازد، در واقع عدم رعایت اصول ایمنی در ساختمان می‌تواند در هر زمان جان افراد ساکن در ساختمان را به خطر بیاندازد.
شاید برای شما این سؤال پیش آید که برای حفظ ایمنی در ساختمان چه نکاتی را باید رعایت کرد؟ آیا راهی وجود دارد که بتوان توسط آن ایمنی ساختمان و محل سکونت خود را افزایش داد؟ اصول ایمنی در ساختمان به چه فاکتورهایی وابسته است؟
برای رسیدن به پاسخ این سوال‌ها با مهندس مجید اسماعیلیان، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان، گفت‌وگو کردیم.

تعریف شما از ساختمان و شهر ایمن چیست؟
یکی از بخش‌هایی که در زمینه‌ی ایمنی باید به جدیت به آن پرداخته شود بحث زیبایی شناسی و جانمایی ساختمان در پیکره‌ی شهر و ضوابط شهرسازی است، ما به دنبال ساخت ساختمان‌هایی هستیم که به بیننده امنیت و آرامش روانی و لذت بصری بدهد. این موضوعات در آیین‌نامه‌ها و قوانین شورای عالی معماری و شهرسازی در نظر گرفته شده و مدت‌هاست کارگروهی تحت عنوان کارگروه سیما و منظرشهری که دبیرخانه‌ی آن در اداره کل راه و شهرسازی است، شکل گرفته که ضوابط و دستورالعمل‌های ابلاغی توسط شورا را ساده‌سازی می‌کند و به صورت پیوست در زمان صدور پروانه به کارفرمایان ابلاغ می‌کند. در این پیوست‌ها عناوینی هم‌چون ارتفاع ساختمان، مصالح مدنظر و میزان استفاده از آن‌ها در نمای ساختمان و... ذکر شده است. در گذشته بسیاری از کارفرماها مصالح خود را براساس مد روز و بدون این‌که همخوانی با ساختمان‌های مجاور را در نظر بگیرند، انتخاب می‌کردند.
شهروندان باید توجه کنند که نمای‌ ساختمان هم‌چون مبلمان شهری و پیاده‌روها عمومی است. مالک یا کارفرما برای انتخاب رنگ و نوع مصالح و نحوه‌ی چیدمان در فضای داخل ساختمان خود مختار است اما در نمای خارجی چون در معرض دید عموم است، این اجازه را ندارد.
یکی دیگر از مباحث مربوط به ایمنی، ایمنی تاسیسات ساختمان است. در بسیاری از ساختمان‌هایی که قبل از ابلاغ و اجرای قوانین مقررات ملی ساختمان مجوز گرفته‌اند ایمنی بخش تاسیسات هم نادیده گرفته شده است. علت این مساله یکی بی‌توجهی و دیگری ارزان بودن انرژی بوده است. در این ساختمان‌ها هدررفت انرژی زیاد است. یکی دیگر از فاکتورهای ایمنی ساختمان، ایمنی برق، لوله کشی‌ها و ایمنی سازه است که باید به این موراد هم توجه ویژه شود.
در مورد ایمنی شهر هم باید به ایمنی ترافیک شهری توجه کنیم. جانمایی مناسب سازمان‌ها و ادارات در سطح شهر میت‌واند به میزان زیادی از بار ترافیک شهری کم کند که این موضع هم به نوبه‌ی خود گامی مهم در جهت افزایش ایمنی است، همه‌ی این عوامل در کنار هم می‌تواند ایمنی شهرمان را تامین کند.

چه شخص حقیقی یا حقوقی موظف است بر ساختمان‌سازی‌های سطح شهر نظارت کند؟
بعد از مشخص شدن ساختمان و محل کار و ورود مهندسان سازمان به پروژه، خود سازمان نظام مهندسی ساختمان عملکرد مهندسان ناظر را توسط کنترل کننده و یا بازرس مقررات ملی مورد ارزیابی عملکرد قرار می‌دهد. در این بازدیدها موارد نقص مقرراتی ملی ساختمان تذکر داده می‌شود و همچنین طی نامه‌های جداگانه به شهرداری‌ها و کارفرما هم اعلام می‌شود تا کارفرما در جهت ارتقای وضعیت کارگاه و ساخت‌وساز اقدام کند و اگر در این زمینه اقدامی انجام نشود، به شهرداری اعلام می‌کنیم تا قرار تعطیلی کارگاه تا زمان رسیدن به شرایط مناسب صادر شود.

براساس چه قانون تدوین شده‌ای بر حفظ ایمنی ساختمان‌ها نظارت می‌شود و نقش مهندسان ناظر در حفظ ایمنی ساختمان ها چیست؟
در مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان پیش‌بینی شده است که سازنده‌ی ساختمان یا مجری ساختمان یا مجری ذی‌صلاح باید در کارگاه ساختمانی نماینده‌ای را تحت عنوان کنترل کننده‌ی مسایل ایمنی در تمامی بخش‌ها داشته باشد.
وقتی کارگاه‌ها دارای مجری متخصص نیستند به مراتب مسایل ایمنی هم جدی گرفته نمی‌شود و در حاشیه قرار می‌گیرد. در این شرایط است که مسایل ایمنی که بسیار کم هزینه هستند نادیده گرفته می‌شوند و باعث بروز خسارت‌های زیادی می‌شوند که حتی ممکن است ادامه‌ی کار پروژه با اختلال جدی مواجه کنند.
برای اجرایی شدن قوانین و نظارت بر اجرای آن هم، کارگروهی تحت عنوان کارگروه ایمنی در اداره کار، تعاون رفاه و اجتماعی شکل گرفته که نماینده‌ای از دستگاه‌های مرتبط در این کارگروه حضور دارند؛ نماینده‌ی اداره کل راه و شهرسازی، نماینده‌ی شهرداری، نماینده‌ی آتش‌نشانی، نماینده‌ی سازمان نظام مهندسی ساختمان،‌ نماینده‌ی بازرسان اداره کار و از همه مهم‌تر نماینده‌ی قوه قضاییه .
این کارگروه از کارگاه‌های ساختمانی سطح شهر بازدید می‌کنند. موارد نقص ایمنی را به کارفرما تذکر داده و فرصتی جهت رفع نقص می‌دهند. در صورت عدم رفع نقص در بازدید های بعدی، کارگاه با حکم قوه قضاییه پلمپ شده و تا زمان حصول ایمنی قابل قبول تعطیل می‌ماند.
در آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها حضور مجری متخصص پیش‌بینی شده ولی در وضعیت کنونی، رکود صنعت ساختمان و همچنین عدم علاقه‌ی مالک در پرداخت هزینه‌ی مجری متخصص باعث می‌شود که دست افراد تحصیل کرده و متخصص از این حوزه دور بماند. هرچند اعتقاد ما بر این است که پرداخت هزینه برای استخدام کارشناس ایمنی، هزینه نیست مجری ساختمان اگر توانمند و متخصص باشد می‌تواند چندین برابر این هزینه را برای مالک جبران کند.

برای اجرایی شدن قانون حضور کارشناس ایمنی چه کرده‌اید؟
ما پیگیری‌هایی در این زمینه داشتیم اما شهرداری در این زمینه اعتقاد دارد که ممکن است الزام ورود افراد متخصص در این زمینه، باعث کاهش درخواست صدور پروانه شود. ما با رعایت این ملاحظات پیگیر این موضوع هستیم که در ساختمان‌هایی با شرایطی خاص ورود افراد متخصص را الزامی کنیم، مثلا بتوانیم این الزام را برای ساختمان‌های گروه (ج) و (د) انجام دهیم.

چرا با وجود قوانین تصویب شده، باز هم شاهد ساخته شدن ساختمان‌های با ایمنی پایین در سطح شهر هستیم؟ بعضی عقیده دارند که نظارت سازمان مهندسی در این زمینه کافی نیست، نظر شما چیست؟
یکی از بخش‌هایی که در سازمان نظام مهندسی ساختمان بار بر زمین مانده‌ی بیش‌تری دارد مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان یا همان ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا است که بسیار هم‌مبحث مهمی می‌باشد. ساختمان باید توسط مجری یا سازنده‌ی متخصص ساخته شود که متاسفانه به دلیل ضعف در اجرای قوانین که در حال حاضر وجود دارد این اتفاق به صورت کامل پیگیری نمی‌شود. البته بخشی از این مساله هم نیاز به اصلاح قانون‌ها در این زمینه دارد. در حال حاضر شهرداری ها به استناد قوانین شهرداری، برای فردی که برای دریافت پروانه به شهرداری‌ها مراجعه می‌کند پروانه یا مجوز ساخت و ساز صادر می‌کنند و این شخص با در دست داشتن این پروانه و فارغ از هرگونه تخصصی می‌تواند ساخت و ساز را آغاز کند. این روند در هیچ کشوری در جهان مرسوم نیست. در دنیای پیشرفته‌ی امروز، کسی می‌تواند وارد ساخت و ساز شود که تخصص این فن را داشته باشد.
البته این مطلب به معنای پس زدن سرمایه‌ها نیست. سازمان نظام مهندسی اتفاقا از ورود افراد دارای سرمایه به این بخش بسیار استقبال می‌کند، به هرحال ساختمان سازی نوعی تجارت جذاب است آن هم تجارتی با خطر کم، که شاید در بازه‌هایی از زمان دچار رکود شود اما در هر شرایطی از اصل سرمایه کاسته نخواهد شد. حرف نظام مهندسی ساختمان این است که مالک و سرمایه گذار بهتر است که بحث مدیریت مالی را بر عهده بگیرد و بخش فنی و تخصصی آن را به اهل خود واگذار کند.
از طرفی بسیاری از کسانی هم که پروانه‌ی ساخت و ساز را با شرایط کنونی دریافت می‌کنند برای عرضه این محصول به دیگران است و این شرایط است که باعث کم کاری‌هایی در حوزه‌ی ساختمان سازی شده است؛ البته به تازگی قوانین حق انتخاب مهندسان را از کارفرما گرفته است.

بیمه‌ها در ارتقای ایمنی چه نقشی دارند؟
این مساله بحث مهمی است که متاسفانه در کشور ما بسیار کم به آن پرداخته شده است. شرکت‌ها از بیمه‌ی ساختمان‌ها حمایت نمی‌کنند. مردم ما بعد از گذشت چند دهه از عمرشان تمام اندوخته‌شان را به نقدینگی تبدیل می‌کنند تا بتوانند سرپناهی را برای خود و خانواده‌شان فراهم کنند و ساختمانی را تحت عنوان خانه بسازند و در آن زندگی کنند، این‌جاست که بیمه باید ورود کند و این سرمایه‌ی عمر را تحت پوشش خود قرار دهد، اما بیمه این کار را انجام نمی‌دهد و خود را کنار می‌کشد.؛ البته بیمه هم برای این کار خود دلیل قانع کننده‌ای دارد و عنوان می‌کند که چرا باید خطر کند و ساختمانی را که از هیچ چیز آن در زمان ساخت مطلع نیست بیمه کند و یا این‌که اگر قرار است در این شرایط ساختمان تحت پوشش بیمه قرار گیرد باید حق بیمه‌ی زیادی را طلب کند که شاید از عهده‌ی مالکان برنیاید و به همین علت هم است که خود را این قضیه کنار کشیده است، این موضوع را بگذارید کنار این‌که فرد غیرمتخصصی که روزی این ساختمان را ساخته بعد از حادثه دیدن ساختمان از مسئولیت خودشانه خالی می‌کند و به تعهدات خود عمل نمی‌کند و اگر هم از مجری ساختمانی جهت دریافت خسارت، شکایتی صورت بگیرد، پرونده آن‌قدر دچار کاغذبازی‌های اداری خواهد شد که بسیاری از افراد عطای دریافت خسارت را به لقای آن می‌‌بخشند و در این شرایط است که مالک متضرر نهایی خواهد بود. بیمه واقعا در این زمینه کم کار شده است. در حوادثی مثل زلزله کرمانشاه و سرپل‌ذهاب مردم نوعدوست ما به هر نحوی ورود پیدا می‌کنند، کمک رسانی می‌کنند که البته از جهت حس نوع‌دوستی جای خوشحالی دارد، اما جای خالی بیمه‌ها در این شرایط به شدت حس می‌شود. البته این موضوع در برنامه چهارم توسعه دیده شد اما باز در اجرا ناکام مانده است.

یکی از مشکلاتی که در ساختمان‌سازی با آن مواجه هستیم و بارها در خبرها هم شنیده‌ایم، آسیب رسیدن به ساختمان‌های مجاور است. ایمنی ساختمان‌های مجاور را چگونه می‌توان تضمین کرد؟
در بسیاری از ساختمان‌های قدیمی حداقل ضوابط مقررات ملی ساختمان هم رعایت نشده است و حالا که قرار است ساخت و سازی با قوانین امروزه ساخته شود، اولین الویت این پروژه‌ها حفظ ساختمان‌های مجاور است چون علت اصلی این پرونده‌ها انجام عملیات ساختمانی در ساختمان جدید است. این مساله هم رعایت تمهیدات خاصی در تخریب و گودبرداری را می‌طلبد. یکی دیگر از موراد قابل بحث ما با شهرداری همین موضوع است که بعد از صدور پروانه فرد غیرمتخصص اقدام به تخریب می‌کند و در این پروانه نظارت بر تخریب در نظر گرفته نشده است. در همین جا است که حوادث رخ می‌دهند؛ حوادثی که بیش‌تر منجر به مرگ هم می‌شوند.

برای رفع این مشکل راه‌کاری هم دارید؟
پیشنهاد می‌کنیم پروانه‌های ساختمان در دو مرحله صادر شوند، پروانه کار جهت تخریب و پروانه کار جهت ساخت و ساز؛ مجری تخریب هم باید فرد متخصصی باشد تا حوادث کاهش پیدا کنند.

بیش‌ترین حوادث ساختمانی در چه شرایطی اتفاق می‌افتد و مرجع رسیدگی به این حوادث چه سازمانی است؟
بیش‌ترین حوادث ساختمانی را حوادث سقوط از ارتفاع تشکیل می‌دهند، وقتی که ایمنی در حاشیه قرار می‌گیرد و پیش پا افتاده‌ترین مسائل ایمنی مثل تهیه و استفاده از وسایل حفاظت فردی نادیده گرفته می‌شود شاهد چنین حوادث دل‌خراشی هستیم. مرجع‌رسیدگی به این حوادث هم بازرسی اداره کار است. این اداره استعلام‌هایی از سازمان‌های مختلف انجام می‌دهد که یکی از این استعلام‌ها از سازمان نظام مهندسی می‌باشد. انجام خدمات کارگاه‌های ساختمانی توسط شرکت‌های بیمه پوشش داده می‌شود و با وسواسی که در حال حاضر در بین جامعه‌ی مهندسان ایجاد شده خدمات کارگاه ساختمانی را بیمه می‌کنند و کارفرما ملزم به دریافت بیمه‌نامه‌ی مسئولیت کارفرما در قبال اشخاص ثالث قبل از شروع به کار است.
بعد از حادثه در گزارش‌هایی که منجر به تصمیم‌گیری و صدور رای نهایی می‌شود بخش زیادی از مسئولیت بر عهده‌ی صاحب پروانه ساخت و ساز یا همان کارفرما است؛ البته بعد از بررسی حادثه سهم هر بخش در بروز حادثه مشخص می‌شود. درصدی از این خطاها هم ممکن است متوجه مهندسان ناظر شود که باید خاطرنشان کنم مهندسان ناظر سازمان نظام مهندسی چون مقیم کارگاه ساختمانی نیستند به نوعی کم‌تر درگیر حوادث می‌شوند.

تا این‌جا درباره‌ی رعایت ایمنی در ساختن ساختمان‌های نو صحبت کردیم؛ اما در هنگام خرید خانه، برای اطمینان از ایمن بودن ملک، چه کاری باید انجام دهیم و آیا نظام مهندسی در این زمینه مشاوره می‌دهد؟
موضوعی تحت عنوان شناسنامه‌ی فنی ملکی وجود دارد که باید در طول ساخت و ساز پروژه تکمیل شود. این سند جزء سندهای مالکیتی ساختمان است وخریدار باید این شناسنامه را هنگام خرید از مالک طلب کند تا خیالش از بابت پرداخت وجه خرید خانه راحت باشد. با وجود این شناسنامه من به عنوان خریدار از کوچک‌ترین مساله‌ی ساخت خانه مطلع می‌شوم. دریافت این شناسنامه بهترین راه و مشاوره ما در جهت خرید ساختمان است.

سخن آخر...
سازمان نظام مهندسی در سطح کشور بیش از پانصد هزار عضو دارد و در کرمان نزدیک به سیزده هزار نفر در هفت تخصص عمران، معماری، تاسیاست مکانیکی، تاسیسات برقی، نقشه‌برداری، شهرسازی و ترافیک عضو داریم که می‌توانیم از این ظرفیت در شرایط مختلف به بهترین نحو استفاده کنیم. به لطف خداوند و همت اعضای سازمان، نظام مهندسی ساختمان موفق شده که در سال های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۶ رتبه‌ی برتر رعایت مقررات ملی ساختمان را در کشور به دست آورد.

برای شما آرزوی موفقیت می‌کنیم و امیدواریم بیش‌ از پیش به سمت جامعه‌ای پر نشاط گام برداریم.